MỤC LỤC
- Phân biệt quan trắc tự động, liên tục và quan trắc định kỳ
- Ba trường hợp được miễn quan trắc nước thải định kỳ theo quy định
- Các nghĩa vụ bắt buộc phải duy trì dù được miễn quan trắc định kỳ
- Giải pháp hệ thống quan trắc nước thải tự động từ Phượng Hải JSC
Trạm quan trắc nước thải tự động của nhà máy đã đi vào vận hành, dữ liệu được ghi nhận liên tục và truyền về cơ quan quản lý theo quy định. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn đặt ra câu hỏi: Liệu việc lắp đặt hệ thống quan trắc tự động có đồng nghĩa với việc được miễn hoàn toàn hoạt động lấy mẫu, phân tích nước thải định kỳ để tối ưu chi phí hay không?
Thực tế, việc chưa nắm rõ các quy định pháp luật có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với hai rủi ro: tiếp tục phát sinh chi phí cho những hoạt động quan trắc không còn thuộc diện bắt buộc, hoặc tự ý cắt giảm các thông số vẫn phải thực hiện quan trắc định kỳ, dẫn đến nguy cơ bị xử phạt. Không chỉ ảnh hưởng đến tài chính, những vi phạm về môi trường còn có thể tác động đến uy tín và hình ảnh doanh nghiệp trên thị trường.
Việc miễn quan trắc nước thải định kỳ không áp dụng đồng loạt cho mọi cơ sở mà phụ thuộc vào từng nhóm đối tượng và các thông số được giám sát theo quy định. Bài viết sẽ phân tích vấn đề này dựa trên các văn bản pháp luật quan trọng như Nghị định 08/2022/NĐ-CP, Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, Nghị định 45/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung như Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.
1. Phân biệt quan trắc nước thải tự động, liên tục và quan trắc định kỳ
Đây là hai hình thức giám sát có phương thức thực hiện và vai trò khác nhau trong công tác quản lý môi trường.
Quan trắc nước thải tự động, liên tục sử dụng hệ thống thiết bị đo lường để theo dõi và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý, trong khi quan trắc định kỳ được thực hiện thông qua lấy mẫu và phân tích tại phòng thí nghiệm theo tần suất quy định. Theo Điều 97 Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, việc lắp đặt trạm quan trắc tự động có thể là cơ sở để doanh nghiệp được miễn quan trắc định kỳ trong một số trường hợp. Tuy nhiên, phạm vi miễn phụ thuộc vào nhóm đối tượng và điều kiện pháp luật cụ thể, không đồng nghĩa với việc mọi thông số đều được miễn.
Đọc thêm: Quan trắc nước thải tự động: Đối tượng áp dụng, thông số và yêu cầu cần lưu ý
2. Ba trường hợp được miễn quan trắc nước thải định kỳ
Theo Điều 97 Nghị định 08/2022/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản hiện hành, doanh nghiệp có thể được miễn thực hiện quan trắc nước thải định kỳ trong ba trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, mỗi trường hợp có đối tượng áp dụng, điều kiện và phạm vi miễn khác nhau. Việc xác định đúng nhóm đối tượng sẽ giúp nhà máy chủ động thực hiện nghĩa vụ môi trường và tối ưu chi phí vận hành.
2.1. Miễn theo từng thông số
- Đối tượng: Áp dụng cho nhóm bắt buộc lắp trạm (Cột 4 Phụ lục XXVIII).
- Phạm vi: Doanh nghiệp không phải quan trắc định kỳ đối với những thông số mà trạm đã đo tự động đúng quy định. Các thông số còn lại trong giấy phép vẫn phải lấy mẫu theo tần suất đã ghi.
- Ví dụ: Chương trình định kỳ của nhà máy gồm sáu thông số: pH, COD, TSS, Amoni, tổng nitơ và tổng phốt pho. Nếu trạm tự động đo bốn thông số đầu, nhà máy được miễn bốn thông số đó, nhưng vẫn phải quan trắc định kỳ theo đúng quy định của nhà nước với thông số tổng nitơ và tổng phốt pho.
2.2. Miễn toàn bộ (Nhóm lưu lượng lớn thuộc Cột 5)
- Đối tượng: Nhóm lưu lượng lớn tại số thứ tự 3 Cột 5 Phụ lục XXVIII.
- Phạm vi: Khi đã lắp đặt và tiếp tục duy trì hệ thống tự động theo quy định, cơ sở được miễn thực hiện toàn bộ quan trắc nước thải định kỳ.
- Lưu ý: Điều kiện then chốt là “tiếp tục duy trì”. Quyền miễn gắn liền với trạng thái vận hành thực tế của hệ thống, không chỉ dựa vào biên bản nghiệm thu ban đầu.
2.3. Miễn theo kết quả thời gian dài liên tiếp
- Đối tượng: Áp dụng chung cho các cơ sở đáp ứng đủ điều kiện.
- Phạm vi: Miễn thực hiện quan trắc nước thải định kỳ khi thông số chính đạt quy chuẩn trong thời gian dài liên tiếp và thanh tra gần nhất không có vi phạm về xả thải.
- Lưu ý: Quyền miễn không tự động kích hoạt. Chủ cơ sở phải gửi văn bản thông báo theo mẫu tới cơ quan cấp phép (và cơ quan chuyên môn cấp tỉnh nếu thuộc thẩm quyền trung ương).
(Lưu ý: Đối với các cơ sở không thuộc diện bắt buộc lắp đặt nhưng tự nguyện đầu tư hệ thống quan trắc tự động, việc lắp đặt không đồng nghĩa với được miễn quan trắc định kỳ. Các cơ sở vẫn phải thực hiện nghĩa vụ quan trắc theo quy định và chỉ được xem xét miễn khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về lịch sử tuân thủ môi trường theo quy định pháp luật.)
3. Những nghĩa vụ doanh nghiệp vẫn phải duy trì dù được miễn quan trắc định kỳ
Việc được miễn quan trắc định kỳ không đồng nghĩa với việc cơ sở được miễn toàn bộ trách nhiệm về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp vẫn cần duy trì các nghĩa vụ sau:
[1] Quan trắc bổ sung: Tiếp tục thực hiện quan trắc định kỳ đối với những thông số chưa được tích hợp hoặc chưa được hệ thống tự động đo đạc, trong trường hợp chỉ được miễn theo từng thông số.
[2] Duy trì kết nối và truyền dữ liệu: Bảo đảm hệ thống quan trắc tự động, liên tục hoạt động ổn định và truyền dữ liệu theo yêu cầu của cơ quan quản lý môi trường. Việc duy trì hệ thống và truyền dữ liệu cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật áp dụng đối với cơ sở.
[3] Quản lý, vận hành hệ thống: Thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng và thực hiện kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị theo yêu cầu kỹ thuật có liên quan. Đồng thời, lưu trữ và quản lý đầy đủ dữ liệu quan trắc theo quy định tại Thông tư 10/2021/TT-BTNMT.
[4] Tuân thủ quy định về chất lượng nước thải: Dù được miễn quan trắc định kỳ, cơ sở vẫn phải bảo đảm nước thải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường và thực hiện đúng các yêu cầu trong giấy phép môi trường. Trường hợp có hành vi vi phạm như xả nước thải vượt quy chuẩn hoặc cung cấp, báo cáo sai thông tin theo quy định, cơ sở vẫn có thể bị xử phạt.
Nghị định 45/2022/NĐ-CP quy định các mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, trong đó có các hành vi vi phạm liên quan đến xả nước thải. Mức xử phạt cụ thể phụ thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm. Ngoài rủi ro pháp lý, vi phạm môi trường còn có thể ảnh hưởng đến uy tín và quá trình đánh giá năng lực tuân thủ của doanh nghiệp, đặc biệt khi làm việc với các đối tác có yêu cầu về tiêu chuẩn ESG và chuỗi cung ứng bền vững.
4. Giải pháp hệ thống quan trắc nước thải tự động từ Phượng Hải JSC
Để đáp ứng yêu cầu giám sát chất lượng nước thải liên tục, một trạm quan trắc cần được đầu tư đồng bộ từ thiết bị đo lường, hệ thống lấy mẫu, tủ điều khiển đến bộ ghi nhận, truyền dữ liệu và nguồn điện dự phòng. Trong đó, tính chính xác của thiết bị, sự ổn định của nguồn điện và khả năng truyền nhận dữ liệu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của toàn hệ thống.
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị quan trắc môi trường, Công ty Cổ phần Khoa học Kỹ thuật Phượng Hải cung cấp giải pháp trạm quan trắc nước thải tự động liên tục mang thương hiệu SmartpH®, phục vụ nhu cầu lắp đặt mới, nâng cấp và cải tạo các hệ thống quan trắc hiện hữu.
Giải pháp của Phượng Hải bao gồm:
Thiết bị đo và phân tích chất lượng nước: Cung cấp các thiết bị đo trực tuyến COD, BOD, pH, nhiệt độ, TSS, NH4+, DO, tổng Nitơ, tổng Phốt pho và các chỉ tiêu liên quan. Nổi bật là bộ điều khiển đa chỉ tiêu SmartpH-06M, cho phép hiển thị và quản lý đồng thời nhiều thông số đo trên cùng một thiết bị.
Hệ thống tủ quan trắc và lấy mẫu tự động: Tích hợp tủ quan trắc chuyên dụng SMC800, buồng đo mẫu, hệ thống bơm hút mẫu luân phiên và thiết bị lấy, lưu mẫu tự động SmartpH-WS1. Hệ thống được thiết kế thuận tiện cho việc vận hành, kiểm tra và bảo trì thiết bị.
Hệ thống cấp nguồn và lưu điện dự phòng: Trang bị bộ lưu điện UPS Sorotec HP3116 Plus 2KT sử dụng công nghệ True Online, hỗ trợ chuyển mạch tự động khi nguồn điện gặp sự cố. Với công suất 2KVA/2KW, thiết bị giúp duy trì nguồn cấp cho các thiết bị quan trắc, bộ ghi nhận dữ liệu và hệ thống điều khiển trong thời gian lưu điện phù hợp với công suất tải, hạn chế nguy cơ gián đoạn quá trình đo lường và ghi nhận dữ liệu khi xảy ra mất điện đột ngột.
Bộ ghi nhận và truyền dữ liệu: Datalogger SmartpH-Log01 tiếp nhận tín hiệu từ các thiết bị đo, ghi nhận và lưu trữ dữ liệu quan trắc. Thiết bị hỗ trợ truyền dữ liệu về trung tâm quản lý thông qua Ethernet và các giao thức truyền thông phù hợp, đồng thời cho phép kết nối, mở rộng thêm các chỉ tiêu đo khi có nhu cầu.
Bên cạnh việc cung cấp thiết bị, Phượng Hải còn triển khai các hạng mục khảo sát, tư vấn kỹ thuật, lắp đặt, cấu hình, cân chỉnh và hướng dẫn vận hành hệ thống. Các công tác hiệu chuẩn, kiểm định và thử nghiệm được phối hợp với đơn vị có chức năng theo yêu cầu của dự án.Với giải pháp SmartpH®, Phượng Hải hướng đến việc cung cấp một hệ thống quan trắc nước thải đồng bộ, từ đo lường, lấy mẫu, cấp nguồn dự phòng đến ghi nhận và truyền dữ liệu. Qua đó, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động giám sát ổn định, nâng cao khả năng quản lý chất lượng nước thải và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật về quan trắc môi trường.
Tìm hiểu thêm và nhận tư vấn tại: https://phuonghai.com/san-pham/67_tram-quan-trac-moi-truong.html
Lưu ý pháp lý: Nội dung bài viết được biên soạn theo các văn bản được đối chiếu đến ngày 14/11/2026, mang tính chất tham khảo và không thay thế tư vấn pháp lý chuyên môn. Việc xác định nghĩa vụ quan trắc và điều kiện miễn cần căn cứ vào loại hình hoạt động, lưu lượng xả thải, Phụ lục XXVIII hiện hành và Giấy phép môi trường của từng cơ sở. Doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ cụ thể trước khi quyết định điều chỉnh hoặc dừng hoạt động quan trắc định kỳ. Phượng Hải được miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với các quyết định của doanh nghiệp nếu chỉ dựa trên nội dung bài viết này.
---------
CÔNG TY CỔ PHẦN KHOA HỌC KỸ THUẬT PHƯỢNG HẢI
Thương hiệu: SmartpH – Giải pháp quan trắc môi trường
Hotline: 0916 836 955
Website: https://phuonghai.com
Email: info@phuonghai.com
Facebook: https://www.facebook.com/PhuongHaiBestLabJSC?locale=vi_VN
Zalo OA: https://zalo.me/39044512738188431
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét